Trong tiếng Nhật, hậu tố đi kèm theo tên gọi thể hiện sự tôn trọng hay tình cảm của người nói. Đôi khi chức danh cũng được dùng như hậu tố. Cách gọi tên phổ biến nhất là thêm hậu tố vào sau họ của một người. Người Nhật luôn luôn đặt họ ở trước tên trong những trường hợp cần gọi cả tên và họ (ví dụ như lúc tự giới thiệu hay viết thư…)

1. Cơ bản :

- Nam: Watakushi, watashi. Từ watashi được dùng thường xuyên nhất. Watakushi có được dùng khi nói với người lớn tuổi hơn và địa vị lớn hơn. Tuy nhiên từ “ku” lướt qua rất nhẹ nên khi phát âm lên rất giống watashi.
- Nữ: Watakushi, atakushi. Từ thứ 3 rất ít khi dùng, xem phim Nhật ngày xưa mới nghe được từ này.

- Nam: Boku (Người osaka dùng từ này rất nhiều, đối tượng dùng cũng thoải mái hơn so với người tokyo)
- Nữ: Watashi, atashi. Thông thường dùng watashi

Khi khẩn cầu, cầu xin:  – Nam: Ore /sob

- chan : chỉ các bé khoảng 5 tuổi, không phân biệt giới tính; bạn nữ thân; người yêu (Usagi trong Sailor Moon gọi Mamoru là Mamo-chan XD); dùng với người thân cũng được.

- kun : chỉ bạn trai (bạn mà là con trai không phải con gái ^^!) ở trường; giữa bạn bè, thầy giáo với nhau; chỉ người nhỏ tuổi/cấp dưới của mình; nếu chưa đủ thân thì dùng họ, không dùng tên.

- san : Tên – san (thông thường nhất dùng trong bối cảnh lịch sự), kun nếu như cả người nói, người nghe và người được nhắc đến đều thân thiết. Ngoài ra, khi lịch sự nhắc đến ai đó có địa vị sẽ dùng Tên-chức vụ hoặc chỉ là chức vụ nếu cả 2 cùng biết người đang được nhắc đến. Có thể hiểu đó là cách xưng hô “mặc định”, dùng sau họ (nếu thân, có thể dùng tên) hoặc chức danh (o-mawari-san : anh cảnh sát).

- sama: cách xưng hô cao hơn của “san”; dùng khi người hầu gọi chủ, xưng hô trong các thành viên hoàng gia.

- sensei : (như tiên sinh), dùng cho bác sĩ, giáo viên, tác giả, họa sĩ …, cũng có dùng khi gọi các bậc thầy từ nghệ thuật đến nấu ăn.

-chin . Kiểu này thì thân mật, gọi yêu nhau thôi, ko cần phân biệt lớn hay nhỏ.

- Anata: Dùng cho cả nam hoặc nữ, thường không biết tên sẽ phải dùng từ này thế nên tốt nhất là hỏi tên và thêm san vào. Thêm nữa, đúng là anata có thể dùng cho cả nam, nữ khi cả 2 đều rất thân nhưng không phổ biến lắm.

2. Trong gia đình :

Ba mẹ gọi con cái sẽ gọi bằng tên (có thể thêm hậu tố -chan cho con gái, – kun cho con trai). Anh chị gọi em trai/em gái cũng tương tự.

(o)nii-san/aniki: chỉ anh (rể); một người con trai bất kì; xưng hô giữa yakuza (mafia Nhật).

(o)nee-san: chỉ chị (dâu); có thể gọi là nee-chan, nee-sama… tùy người; một người con gái bất kì.

Còn 1 số từ khác ít dùng như otou-chan : gọi ba thân mật, okaa-chan: gọi mẹ thân mật, ojii-chan : gọi ông thân mật, obaa-chan: gọi bà thân mật, onee-chan: gọi chị gái thân mật, onii-chan: gọi anh trai thân mật…

3. Trong xã hội :

Senpai-kouhai: senpai dùng để chỉ đàn anh (không phân biệt giới tính) của bạn, như người học lớp lớn hơn ở trường, người vào công ty trước … . Kouhai là chỉ đàn em.

Kachou,buchou,shachou …: Chức (trưởng phòng, trưởng chi nhánh,giám đốc), cũng dùng để xưng hô. (3 người đàn ông quan trọng nhất trong cuộc đời một công nhân viên – mối quan hệ đáng khai thác ^^!)

1/ Nhại theo thuyết công án của Hakuin “Thế nào là tiếng vỗ của một bàn tay?”

2/Nhại theo tích “Liệu con chó có Phật tính chăng?” – trích từ Thung Dung Lục – một trong những bộ công án của nhà Tống.

3/ Nhại theo Công Án của Triệu Châu

Sau khi Tổ viên tịch, “vấn đề” giải thoát được nêu lên với tất cả tinh thành của hàng đệ tử. Người ta tự hỏi nhau : “Tổ truyền gì cho Huệ Khả ? Bí quyết của pháp Phật là gì ? Huyết mạch của đạo Thiền là gì ? Thực chất của giác ngộ là gì ? v.v…”
Bao nhiêu là câu hỏì nóng hổi đặt dài theo bước chân người cầu đạo suốt mười lăm thế kỉ nay, và có thể đúc kết lại trong câu hỏi độc đáo sau đây của phép tu Thiền :
“Như hà thị Tổ Sư tây lai ý ?”
(ý nghĩa tối yếu của việc Tổ Sư qua Tàu là gì ?)
Người ta mang câu hỏi sống chết ấy đến gõ cửa các Thiền sư. Ðáp lại tấc lòng tinh thành ấy, người ta nhận được những câu trả lời quái dị như sau:
Sư Hương Lâm nói : ngồi lâu thấm mệt ;
Sư Cửu Phong nói : một tấc lông rùa nặng chín cân ;
Sư Triệu Châu nói : cây bách ở trước sân, v.v…

4/ Nhại theo Công Án của Triệu Châu Tòng Thẩm. Một tăng sư nói với Triệu Châu “Đức Cao Qúy, xin đừng để người khác nhìn thấy cơ thể”, Triệu Châu trả lời “Ta sẽ không bao giờ để người khác nhìn thấy cơ thể” (Cái này dịch theo nhóm Eng, chứ thật sự tìm k ra cái tích này

5/ 2 câu thơ lão rùa đọc là gì đó (xem phim đi :-w), và đây là nguyên văn
San-zen sékai no
Karasu wo koroshi
Nushi to soi-né ga
Shité mitai!

(Lược dịch :
Những âm thanh ồn ào
Của lũ quạ nơi tam thiên giới
Ta sẽ tiêu diệt sạch
Để thưởng sáng tĩnh lặng cùng chủ nhân)

Bài thơ có tựa là Tsuki-yo-garasu (Tiếng quạ đêm trăng) – viết bởi Kido Takayoshi (có thể xem về Kido Takayoshi ở đây)